KDE

Ubuntu Wiki sitesinden

KDE (K Desktop Environment - K Masaüstü Ortamı) Unix ve Unix benzeri işletim sistemleri için geliştirilmiş bir masaüstü ortamıdır. Trolltech' in QT kütüphanesi ve kendine ait KDE kütüphaneleri (kdelibs olarak adlandırılır) kullanılarak geliştirilen KDE, GNU/Linux, Solaris, BSD' ler (FreeBSD, NetBSD, OpenBSD vs...) gibi Unix ve Unix benzeri işletim sistemleri üzerinde çalışmasının yanı sıra(Mac OS dahil) Cygwin aracılığıyla da Microsoft Windows üzerinde de çalışabilmektedir. KDE 4.0.0 sürümü, kullandığı QT 4 kütüphanelerinin Windows'ta doğrudan çalışabilmesi sayesinde Windows üzerinde cygwin katmanı olmadan çalışabilmektedir.

K harfinin, başlarda "Kool" sözcüğünün kısaltması olması düşünülmesine rağmen, kısa süre içinde herhangi bir anlam ifade etmemesine karar verildi.

Projenin maskotu, Konqi isminde yeşil bir ejderhadır.

KDE Masaüstü Ortamı
KDE Masaüstü Ortamı
Şirket/geliştirici:	KDE Takımı
Depo:
Tür:	Masaüstü Ortamı
Lisans:	GPL
Web sitesi:	http://www.kde.org/

Geçmiş

KDE 1996 yılında Matthias Ettrich tarafından; Tübingen Üniversitesi'nde okurken geliştirilmiştir. O dönemde Unix ile sorunlar yaşayan Ettrich, bir newsgroup'a attığı iletiyle aradığı programları ve nasıl hissettiğini yazmıştır. Kullanımı kolay olan bir masaüstü ortamını, o dönemde kız arkadaşı kullanmakta zorluk çekiyor diye başlatmıştır. Bu oldukça ilgi çekmiş ve KDE projesi doğmuştur.

En başta; Qt toolkit kullanan KDE, birçok KDE/Qt programı çıkarmıştır. 1997 itibariyle de çok daha komplike programlar çıkmıştır. Qt'deki lisans sorunları yüzünden, iki yeni proje başlamıştır. Bunlardan ilki Harmony, ikincisi de GNOME projeleridir.

1998'in kasım ayında Qt toolkit'in açık kaynakla Q Public License (QPL) 'ı çıkarmasıyla KDE Free Qt foundation kurulmuş ve Qt özgür olma garantisi altına alınmıştır.

GPL ile uyum sorunları çözüldükten sonra, Qt 4.0 ile artık Unix, Mac ve Windows platformlarında da çalışır hale gelmiş bu da KDE'yi bu platformlara da taşımıştır.

KDE ve Gnome Freedesktop.org üyesidir ve Unix masasüstü ortamını geliştirmek için her ne kadar aralarında dostça bir rekabet olsa da birlikte uğraşırlar.

KDE Projesinin Düzenlenmesi

Wiki Ubuntu gibi birçok açık kaynak projesi katılımcıların gönüllü ve özverili katkılarıyla gerçekleşmektedir. Ancak Novell (SuSE), Trolltech, ve Mandriva gibi firmalar da birçok geliştiricisini projenin içinde çalıştırmaktadır. Bu katılımcılarla birlikte KDE'ye birçok kod, tercüme ve sanatsal destekte bulunulmaktadır. Birçok sorun e-posta (elmek) listelerinde tartışılmakta ve çözülmektedir.

Bunun yanı sıra; IBM ve Dell de başta olmak üzere; Ubuntu projesinin sahibi Mark Shuttleworth yaptığı yüksek bağış ile (15 Ekim 2006) KDE'nin en büyük sponsoru olmuştur. Nokia da yeni sponsorlardan biridir, ve yeni cep telefonlarında KDE'nin kullanılabilirliğini araştırmaktadır.

KDE geliştiricilerinin yanı sıra; özellikle önemli ve resmi değişiklikler kde-core-devel listesi tarafından yapılmaktadır. Kendileri kaynak geliştiriciler olarak tanımlanırlar. Uzun süredir KDE'ye katılım gösterirler ve oylama yerine elmek listelerinde tartışmaların çözülmesiyle sonuca giderler.

Geliştiricilerin Dünya'nın dört bir yanından katılım göstermesinin yanı sıra, projenin en fazla katılımcısı Almanya'dan olmaktadır. Sunucuları Kaiserslautern ve Tübingen Üniversitelerinde bulunmaktadır. KDE toplantıları da Almanya'da yapılmaktadır.

Sürüm Dönemleri ve Sürüm numaraları

Projenin tarihine göre, KDE oldukça sık bir şekilde yeni versiyonlarla çıkmaktadır. Öngörülen tarihten bir iki hafta geciktiği olmuştur, en uzun da KDE 3.1 bir aydan uzun süre gecikmiştir. Nedeni de, kodlardaki güvenlik açıklarıdır.

İki ana hatta sürümler gerçekleşmektedir.

Ana Sürümler

Şu ana kadar 13 adet büyük sürüm gerçekleşmiştir. 1.0, 1.1, 2.0, 2.1, 2.2, 3.0, 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5, 4.0, 4.1 ve 4.2

KDE 2'de hazırlanmış programlar, KDE 3'e uyumsuzdur. KDE 1 ve 2'deki de API değişiklikleri yüzünden uyum sorunları yaşanmıştır.

Her büyük sürüm duyurusu yapıldığında, bir sonraki büyük sürüm için çalışmalar başlar. KDE 4'de Qt 4.x baz olarak kullanılacak ve birçok değişiklikler olacaktır. Ana sürüm numaraları büyük değişiklikleri gösterir. KDE4 tamamen tekrar yazılmıştır, KDE3'ten tamamen farklıdır.

Ara sürümler

Ara sürümlerde 3 adet versiyon numarası vardır, örn. KDE 1.1.1, ve genelde hataları çözmek için veyahutta küçük değişiklikler ve kullanılış kolaylığını arttırmak için kullanılır. Ara sürümleri daha kısa sürelerde gerçekleşir. Ara sürümlerde büyük değişiklikler olmaz. Sadece küçük güncellemeler bulunur.

KDE 4

KDE 4, KDE için oldukça büyük bir değişim olacaktır. Qt'nin 4'üncü versiyonuyla uyumlu olan sürüm 29 Temmuz 2008 de çıkmıştır. Ve şu anda indirilmeye ve kullanıma hazırdır. Kısa bir süre içinde de Pardus, Kubuntu ve OpenSuse dağıtımlarında KDE4'ü görebileceğiz.

Kubuntu, OSDL, Trolltech, Xandros, Intel, Ricoh ve Nokia'nın sponsorluğunda gerçekleşecek 2006 yılında gerçekleşecek Dublin aKademy KDE konferansında da başlıca şu konular üzerine konuşulacaktır.

Daha hızlı ve daha az hafıza kullanan Qt 4.x ile KDE kütüphanelerinin daha hızlı ve kullanışlı olması.
Kdelibs API'nin tekrar organize eidlmesi ve temizlenmesi.
Oxygen Projesi tarafından geliştirilen yeni bir ikon teması ve görsel değişimler yapılması ve SVG'nin daha sık kullanılması.
Plasma isimli tamamen değişmiş bir panel kullanılarak, Kicker, KDesktop ve SuperKaramba'nın en yeni halleriyle birleşerek bir ortam tecrübesi sağlanması.
Konqueror'un internet sunumu ve dosyalara bakışının geliştirilmesi.
ECMAScript'in JavaScript ya da Kross gereksinimlerini karşılayarak KOffice içinde rahatlıkla kullanılması ayrıca python ve ruby ile uyumu.
Network ve taşınabilir cihazlar için Solid isminde yeni bir API.
Decibel isimli yeni bir komünikasyon ağı.
Tenor isimli dosya arama ağı, Strigi ile ortak çalışması olabilir ve Nepomuk'un KDE ile uyumu.
Windows ve Mac OS X'de KDE'nin daha rahat kullanılabilmesi için koşullar.

KDE 1.0	KDE 2.0	KDE 3.0
KDE 3.5	KDE 4.0

Mimari

aRts - ses sistemi
DCOP - işlemler arasındaki sistem komünikasyonu
KHTML - HTML işlemcisi
KIO - KDE programlarında network açıklığı ile ulaşımı
Kiosk - KDE'nin daha fazla kontrol edilen bir ortam olmasının engellenmesi
Kwin - Pencere yöneticisi
KConfigXT - XML dosyalarının işleyişi
Qt - Platformlar arası grafiksel bir toolkit
XMLGUI - UI elementlerinin menü ve araç çubuklarında XML dosyalarını açabilmesi

Paketleme

KDE'nin büyüklüğüne karşın KDE birkaç küçük pakete bölünmüştür. Nedeni ise kurulumu kolaylaştırmaktır.

aRts - KDE ses sunucusu
Kdelibs - Özel kütüphaneler
Kdebase - Temel masaüstü ve uygulamaları
Kdeaccessibility - Erişilebilirlik yazılımı
Kdeaddons - Eklentiler
Kdeadmin - Yönetim araçları
Kdeartwork - Daha fazla sanatsal işler (ekran koruyucu, duvar kağıdı, simge vs.)
Kdeedu - Eğitim yazılımları
Kdegames - Oyunlar
Kdegraphics - Grafikleri düzenlemek için araçları
Kde-i18n - KDE'yi uluslararasılaştırma
Kdemultimedia - Çokluortam yazılımları
Kdenetwork - Ağ araçları ve yazılımları
Kdepim - Kişisel bilgi yönetimi ve e-posta (elmek) yazılımı
Kdesdk - Geliştirici araçları
Kdetoys - Masaüstü oyuncakları ve eğlendiricileri
Kdeutils - Araçlar
Kdewebdev - Ağ sayfası geliştirme
KOffice - Büro yazılımı
Kdebindings - Diğer programlama dilleri için destek

Başlıca KDE Programları

Amarok - Ses oynatıcı
K3b - CD ve DVD kayıt programı
Kate - Basit metin düzenleyici
KDevelop - Tümleşik geliştirme ortamı (C, C++, Python, PHP)
KMail - E-posta programı
Kopete - Anında mesajlaşma programı (ICQ, MSN, Jabber vb.)
Konversation - IRC programı
Konqueror - Dosya yönetici ve web tarayıcısı
KPresenter - Sunum hazırlama programı (MS Powerpoint gibi)
KSpread - Hesap tablosu programı (MS Excel gibi)
KWord - Yazı programı
TaskJuggler - Proje yönetimi programı
KRec - Ses kayıt programı
Kaffeine - Ses ve görüntü oynatıcısı
KMPlayer - Mplayer'in KDE versiyonu
KTorrent - Torrent yükleme programı
KMLDonkey - Dosya paylaşımı
KMess - MSN Messenger'ın oldukça benzer bir klonu
KGet - Dosya yükleme
KPovModeller - Povray Modelleyici
Krita - Grafik tasarım programı
KView - Resim görüntüleme
KMyMoney - Finans yöneticisi
KPDF - PDF görüntüleyici
Knotes - Hızlı not alma
KXDocker - Dock programı
Kinstaller - Program kurucu
KPackage - Paket yöneticisi

KDE 3.5.5 ekran görüntüsü, sırasıyla Amarok, Konqueror, Knotes, Konversation, Krita programları açıkken

Başlıca sürümler

14 Ekim 1996: Proje Matthias Ettrich tarafından duyuruldu.
12 Temmuz 1998: KDE 1.0 çıktı.
6 Şubat 1999: KDE 1.1 çıktı.
3 Mayıs 1999: KDE 1.1.1 çıktı.
13 Eylül 1999: KDE 1.1.2 çıktı.(KDE 1.1.2 planlanmıştı, fakat hiç çıkmadı.)
15 Kasım 1999: aka Krash(kararsız geliştirici sürümü)
23 Ekim 2000: KDE 2.0 çıktı.
5 Aralık 2000: KDE 2.0.1 çıktı.
26 Şubat 2001: KDE 2.1 çıktı.
27 Mart 2001: KDE 2.1.1 çıktı.
30 Nisan 2001: KDE 2.1.2 çıktı.
15 Ağustos 2001: KDE 2.2 çıktı.
19 Eylül 2001: KDE 2.2.1 çıktı.
21 Kasım 2001: KDE 2.2.2 çıktı.
3 Nisan 2002: KDE 3.0 çıktı.
22 Mayıs 2002: KDE 3.0.1 çıktı.
2 Temmuz 2002: KDE 3.0.2 çıktı.
19 Ağustos 2002: KDE 3.0.3 çıktı.
9 Ekim 2002: KDE 3.0.4 çıktı.
18 Kasım 2002: KDE 3.0.5 çıktı.
21 Aralık 2002: KDE 3.0.5a çıktı.
28 Ocak 2003: KDE 3.1 çıktı.
20 Mart 2003: KDE 3.1.1 çıktı.
9 Nisan 2003: KDE 3.1.1a çıktı.
19 Mayıs 2003: KDE 3.1.2 çıktı.
29 Temmuz 2003: KDE 3.1.3 çıktı.
16 Eylül 2003: KDE 3.1.4 çıktı.
14 Ocak 2004: KDE 3.1.5 çıktı.
3 Şubat 2004: KDE 3.2 çıktı.
9 Mart 2004: KDE 3.2.1 çıktı.
19 Nisan 2004: KDE 3.2.2 çıktı.
9 Haziran 2004: KDE 3.2.3 çıktı.
19 Ağustos 2004: KDE 3.3 çıktı.
12 Ekim 2004: KDE 3.3.1 çıktı.
8 Kasım 2004: KDE 3.3.2 çıktı.
16 Mart 2005: KDE 3.4 çıktı.
31 Mayıs 2005: KDE 3.4.1 çıktı.
27 Temmuz 2005: KDE 3.4.2 çıktı.
13 Ekim 2005: KDE 3.4.3 çıktı.
29 Kasım 2005: KDE 3.5 çıktı.
31 Ocak 2006: KDE 3.5.1 çıktı.
28 Mart 2006: KDE 3.5.2 çıktı.
31 Mayıs 2006: KDE 3.5.3 çıktı.
2 Ağustos 2006: KDE 3.5.4 çıktı.
11 Ekim 2006: KDE 3.5.5 çıktı.
25 Ocak 2007: KDE 3.5.6 çıktı.
22 Mayıs 2007: KDE 3.5.7 çıktı.
16 Ekim 2007: KDE 3.5.8 çıktı.
11 Ocak 2008: KDE 4.0.0 çıktı.
6 Şubat 2008: KDE 4.0.1 çıktı.
5 Mart 2008: KDE 4.0.2 çıktı.
2 Nisan 2008: KDE 4.0.3 çıktı.
3 Eylül 2008: KDE 4.1.1 çıktı.
3 Ekim 2008: KDE 4.1.2 çıktı.
5 Kasım 2008: KDE 4.1.3 çıktı.
26 Kasım 2008: KDE 4.1.80 (KDE 4.2 Beta1) çıktı.
16 Aralık 2008: KDE 4.1.85 (KDE 4.2 Beta2) çıktı.
13 Ocak 2009: KDE 4.1.4 çıktı.
13 Ocak 2009: KDE 4.1.96 (KDE 4.2 RC) çıktı.
27 Ocak 2009: KDE 4.2.0 çıktı.
4 Mart 2009: KDE 4.2.1 çıktı.
2 Nisan 2009: KDE 4.2.2 çıktı.

Adlandırmalar

Birçok KDE programı isminin başında ya da sonunda K harfini içerir. Genelde bu harf büyük yazılır ama bazı istisnalar da mevcuttur. (Amarok ve kynaptic gibi) Bazen de eğer ki orijinal kelime Q ya da C ile başlıyorsa, bu harfin yerini K alır (Konsole ve Kuickshow gibi).